‘Toen ik negen was, had ik het idee dat ik elk kind kon krijgen.’ Het verhaal van Alan, een Amerikaanse pedofiel, is geen pretje om te lezen. Niet de enkele seksuele beschrijvingen maar wel de passages waarin geïllustreerd wordt hoe een pedofiel kinderen manipuleert en controleert zijn schokkend. ‘Pedofilie draait niet om seks, maar om controle en macht. De beste manier om kinderen ertegen te beschermen, is ervoor zorgen dat ze zonder taboes, geheimdoenerij en vervreemding opgroeien’, zegt zijn therapeute en auteur Amy Hammel-Zabin. Alan (een pseudoniem) heeft maar liefst 1.100 aanrandingen op zijn naam en werd tot vijf keer levenslang veroordeeld. Tien jaar lang schreef hij vanuit de gevangenis brieven aan therapeute Hammel-Zabin, die al jaren met pedofielen werkt. Langzaamaan is Alan de monsterachtige omvang van zijn daden gaan inzien en werd het schuldbesef enorm. Hij werd er aanvankelijk suïcidaal van. Uiteindelijk wou hij absoluut iets terugdoen voor de maatschappij, een soort boetedoening, hoewel hij beseft dat hij nooit zal genezen. Hoe kan het dat hij pas in de cel, langzaamaan, een schuldbesef kreeg?

Amy Hammel-Zabin: “Zoals bij de meeste pedofielen is de basis voor Alans gedrag heel vroeg gelegd. Pedofilie ontstaat niet op je twintigste. Het is een triest feit dat pedofielen, vandaag, als kleine jongens in onze eigen gezinnen opgroeien. Al op zijn vijfde voelde Alan zich verward, eenzaam en onbegrepen. In zijn gezin waren emoties taboe. Toen zijn moeder hem betrapte op masturberen, was haar reactie hysterisch. Dat kind is seks meteen gaan associëren met iets slechts, dat je beter geheimhoudt. Hij kreeg steeds meer het gevoel dat hij geen greep kreeg op de wereld en vluchtte daarom in fantaseren en masturberen. Dat is ontspoord. Al op zijn negende kon hij zijn enige gevoel van macht opbouwen door andere kinderen te dwingen hun broekje af te doen. Het enige wat hem plezier kon verschaffen was seks en het enige wat hem een gevoel van controle kon geven was nog weerlozer kinderen dan hijzelf ertoe dwingen.

Daarom deed hij wat hij deed. Het was zijn lot omdat de anderen hem niet aanvaardden. Dat verwrongen scenario is veertig jaar lang de basis geweest voor zijn pedofilie. Hij was zo geobsedeerd dat er geen plaats was voor schuldbesef.” Pedofielen wekken afkeer bij het publiek. Kunnen we echt iets van hen leren? “Zij zijn de enigen van wie we kunnen leren hoe we kinderen het best tegen ze beschermen. Maar het is een moeilijke boodschap. In België kreeg je in de Dutroux-periode een volkswoede die zich richtte naar justitie en politie, naar de overheden. Natuurlijk moeten die er staan. Het echte werk moet je echter als ouder zelf doen. We willen allemaal denken dat het om seks gaat, want dat is iets tastbaars, maar pedofilie gaat om manipulatie en controle waartegen je je kinderen weerbaar moet maken.

En dat is een veel moeilijkere boodschap dan schreeuwen dat de rechters strenger moeten zijn. Trouwens, strengere straffen, volkswoede en publieke heksenjachten hebben een omgekeerd effect op de pedofielen die in alles stilte hun gangetje gaan. Een zware straf kan de obsessie van een pedofiel niet tegenhouden maar zorgt er wel voor dat ze sterkere methodes zullen zoeken om alles geheim te houden en om het slachtoffer te doen zwijgen, bijvoorbeeld door het kind te vermoorden.” Maar in het gezin zelf kun je pedofielen toch niet bij voorbaat uitschakelen? “Nee. Het blijft niet te voorspellen. Het enige wat we kunnen doen is ervoor zorgen dat onze kinderen een sterk ego, een sterke wil en zelfrespect ontwikkelen. Met zo’n kind kan een pedofiel geen kant uit. En dat heeft niets te maken met gsm’s, opsporingschips of je kind achter slot en grendel houden maar alles met communicatie. Alan toont uitgebreid aan hoe hij de zoons van vrienden en kennissen in zijn macht kreeg en tot weerloze slaafjes maakte. Hij manipuleerde de ouders en de kinderen en misbruikte ze soms in hun eigen huis.

Het machtigste wapen van een pedofiel is dat hij kinderen laat vertellen over hun emoties en twijfels, angsten en wensen. Op den duur gaan kinderen hem als een vertrouwenspersoon zien. Dat is de eerste stap. Vervolgens gaan ze geheimen delen. Alan liet die kinderen al eens roken, drinken, agressieve taal gebruiken en schelden op hun ouders. Telkens was dat ‘hun geheimpje’. Toen hij hen dan misbruikte, was dat ook zo’n geheimpje, dat hij handig minimaliseerde. In het hele proces zorgde hij ervoor dat die kinderen niet meer naar hun ouders konden stappen. Ze gingen het roken, drinken en schelden en de emotionele band met Alan zien als hun aandeel in het misbruik. Met zo’n schaamte- en schuldgevoel konden ze nergens heen. Een kind dat vast raakt in zo’n web van geheimen raakt daar niet meer uit. Je moet ook weten dat Alan er de meest weerloze, kwetsbare kinderen uitkoos.” Sommige kinderen zijn, zo zegt hij, compleet waardeloos voor een pedofiel. “Klopt. Luisteren is de kern boodschap. Het lijkt belachelijk simpel en banaal als wapen tegen zoiets vreselijks als pedofilie maar het is de enige methode is. ‘Kinderen naar wie geluisterd wordt en die zich begrepen voelen zijn de veiligste ter wereld’, zegt Alan. De meeste ouders luisteren niet echt naar hun kind. Ze geven advies, pikken niet in op iets of berispen.

Als je een kind van jongsaf het gevoel geeft dat er echt geluisterd wordt, zal het zich begrepen voelen. De communicatie moet echt en open zijn. Je moet als ouder ook je eigen emoties en onzekerheden durven te communiceren. Zo leren kinderen dat het gezin niet iets is waar vooral altijd de schone schijn opgehouden moet worden. En vraag na een fuif niet ‘Was het leuk?’ maar ‘Vertel eens, hoe was het?’, dan sta je open en maak je je er niet van af met een ja-neevraag. Het zijn de dingen die pedofielen doen. Maak dat je ze een stap voor bent, dan hebben zulke mensen geen vat op je kind, omdat het geen nood zal hebben aan iemand met wie ze ‘echt kunnen praten’. Alans slachtoffers belden hem op om naar de dierentuin te gaan, ook al wisten ze dat ze dan misbruikt gingen worden. Dat wilden ze niet maar het was het waard, want die man begreep hen echt.” Waarom verwerkt u ook het verhaal van uw eigen incestverleden in het boek? “Omdat je zo een vollediger beeld krijgt van het fenomeen. Ik wou als kind dat mijn moeder voorlas uit een boek over incest maar ze snapte niet dat ik haar daarmee iets wou zeggen. Kinderen spreken niet direct over misbruik.

Als ouder ben je het best alert. Waarom heeft je zoon altijd buikpijn voor de voetballes of heeft je dochter plots woedeaanvallen op school? Dat zijn zaken die mijn moeder niet zag. Ik ben lang en terecht ziedend geweest op haar, vooral toen ze bij mijn vader bleef nadat ik alles verteld had. Doordat Alan, een van de intelligentste pedofielen met wie ik ooit werkte, zo omstandig uitlegde hoe vreselijk manipulatief en geslepen pedofielen te werk gaan, begreep ik, aanvaardde ik eindelijk dat ik geen kans maakte als kind, dat het mijn schuld niet geweest kon zijn. In die zin is Alans verhaal helend voor slachtoffers.” Hebt u zelf iets veranderd aan de omgang met uw eigen kinderen sinds u Alan behandelde? “Ik ken de ziekte vanbinnen en vanbuiten. Maar toch heb ik van Alan echt de technieken geleerd om mijn kinderen te beschermen. Naast een sterke communicatie weer ik taboes en geheimen. Als we op straat een uitdagend geklede vrouw kruisen, zwijg ik niet, dan ga ik daarop in met mijn kinderen. Als we mensen elkaar zien slaan ook. Zo leren ze dat er ook over seks of over onaangename dingen gesproken wordt. Ik noem de dingen bij hun naam en leer hen dat ook hun lichaam respect verdient. Ik zal mijn kinderen bijvoorbeeld nooit dwingen om een oom of zo een knuffel of een zoen te geven. Dat is hun beslissing.

Geheimen tussen volwassenen en kinderen kunnen ook niet, dat heb ik ze van jongsaf geleerd. Natuurlijk hebben kinderen recht op privacy en moet een puber geheimen met vrienden kunnen delen, maar mijn kinderen aanvaarden niet dat een volwassene met hen per se een geheimpje wil delen.” Kun je zo ook voorkomen dat kinderen pedofielen worden? “Uit het verhaal over Alans jeugd leer je inderdaad dat het ook omgekeerd werkt. Een kind dat zich sterk en begrepen voelt, dat leert om te gaan met emoties en leert praten over seks of andere taboes zal veel minder de neiging hebben om andere kinderen te onderwerpen. Niet dat ieder kind met een moeilijke jeugd pedofiel wordt. Maar een kind dat zich zo vervreemd voelt van de wereld en leert dat emoties slecht zijn, maakt meer kans om zich op de een of andere manier tegen die wereld te keren en in de knoop te raken met zijn eigen emoties. Kinderen ‘leren’ dat seks vies en onbespreekbaar is, is ook geen goed idee. Als ze dan problematisch seksueel gedrag zouden ontwikkelen zullen ze het zo goed mogelijk wegstoppen.” Zou het nuttig zijn om kinderen al van jongsaf te leren hoe pedofielen werken? “Zeker. Wanneer hier straks het Dutroux-proces van start gaat, is er een aanleiding. Je kinderen er te veel mee confronteren, is geen goed idee maar je moet er ook niet over zwijgen. Je kunt dan als ouder uitleggen wat er gebeurd is maar vooral ook hoe pedofielen werken. Dat ze bijvoorbeeld meestal kennissen of familie zijn en dat ze geheimen met je willen delen en beloningen voor je hebben. Je kunt zelfs uitleggen wat je daar als gezin tegen kunt doen. Op die manier zullen kinderen zich veiliger en sterker voelen dan wanneer je hysterisch of ontkennend met het onderwerp omgaat.” ( Bron: dr. Amy Hammel-Zabin)

Dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-NC-SA licentie:

Stem of voeg toe aan :